BİR DELİNİN HATIRA DEFTERİ_Gogol

✮✮✮

Bir devlet dairesinde memur olan Poprişçin, müdürün kızına aşık olur. Bilgi edinebilmek için onun köpeğiyle konuşmaya başlar. O sırada İspanya tahtı boş kalmıştır. Poprişçin İspanya Kralı 8.Ferdinand olduğunu keşfeder ama bir delegasyon gelip kendisini alana kadar kimseye söylemeyecektir. Poprişçin’in hikayesi tahta oturacağını düşünerek yola çıktığı akıl hastanesinde son bulur.  

TARAS BULBA_Gogol

✮✮✮

Yaşlı Kazak Taras Bulba, oğulları Andrey ve Ostap’ın Ortodoks papaz okulundan dönüşleri sonrasında, asıl eğitimin er meydanında alındığını düşünerek onlarla birlikte Kazak savaşçılarının toplandığı Zaporojye’nin yolunu tutar. Savaşmak onlar için bir yaşam biçimidir. Kimi zaman Katolik Lehlerle, kimi zaman Türklerin bu topraklardaki bekçileri Tatarlarla savaşırlar. Kimi zaman da yüzlerce kalyonla Karadeniz kıyılarına talana çıkarlar. Zaporojye’de toplanan ordu Leh şehri olan Dubno’yu kuşatmak için yola çıkar. Yol üzerinde önlerine çıkan her şeyi yakıp yıkarlar, herkesi öldürürler. Taras Bulba iki oğlunun da çok iyi birer komutan olacağını düşünerek kıvanç duymaktadır. Fakat bu kuşatma Taras Bulba için pek iyi sonuçlanmaz. Daha önce tanıştığı Leh kızı için saf değiştiren oğlu Andrey’i kendi elleriyle öldürürken diğer oğlu Ostap Lehlerin eline düşer ve ağır işkencelerle öldürülür. Taras Bulba’nın sonu da oğullarından farklı olmayacaktır.  

PALTO - BURUN_Gogol

✮✮

PALTO

Akakiy Akakiyeviç, mektupları temize çekmekle görevli, işyerinde sürekli ezilen ve dalga geçilen bir memurdur. Neredeyse paramparça olmuş paltosunu tamir ettirmek için terziye götürür. Terzi paltonun çok inceldiğini, dikiş tutmayacağını söyleyerek yeni bir palto diktirmesini tavsiye eder. Zar zor geçinen Akakiyeviç, biriktirdiklerinin üstüne noel ikramiyesinden gelen parayı ekleyerek yeni bir palto diktirir. Yeni paltosuyla çok mutludur. Lakin bu mutluluğu çok uzun sürmez. Bir gece evine dönerken saldırıya uğrar ve paltosu çalınır. Onu bulmak için yaptıkları da bir sonuç vermez. Hastalanan Akakiyeviç’in ölümünden bir süre sonra palto çalan bir gulyabani görülmeye başlanır. Her gece birlerinin paltosu çalınır.

BURUN

Berber Yakovleviç, bir sabah uyandığında, karısının pişirdiği ekmeğin içinde bir burun bulur. Bu burun, her hafta iki kere tıraş ettiği memur Binbaşı Kovalev’in burnudur. İvan Yakovleviç bu işe akıl sır erdiremez ama polisin burnu bulup kendisini suçlayacağı düşüncesiyle burundan hemen kurtulmak için onu nehre atar. Onu gören bir bekçi gizli işler çevirdiği düşüncesiyle yanına çağırır ve sorgulamaya başlar. Memur Binbaşı Kovalev ise bir sabah uyandığında, burnunun yerinde yeller estiğini fark eder. Yüzünü bir mendille örter ve emniyet müdürüne gidip derdini anlatmak üzere soluğu dışarıda alır. Sokakta burnunu gösterişli bir üniformanın içinde Danıştay üyesi olarak görür. Ona kendi burnu olduğunu söylese de bir sonuç alamaz. Eve döndükten biraz sonra onun burnunu bulan bir bekçi gelir. Kovalev'in  burnuna kavuşma mutluluğu pek uzun sürmez çünkü burnu yerine yerleşmemektedir. Doktor burnu tekrar takmanın belki mümkün olduğunu ama bunun burunsuz görünümünden bile kötü olacağını söyler. Bu sırada şehrin sokaklarında Kovalev’in kayıp burnuyla ilgili türlü hikâyeler, efsaneler dönmeye başlar. Burnun bir sokakta ya da bir parkta görüldüğü haberi insanların oraya akın etmelerine sebep olur. Kovalev bir sabah uyandığında burnunu yerinde bulur. Sanki hiç gitmemiş gibi, burnu, kanlı canlı orada, iki yanağının arasındadır. Keyfi yerine gelmiştir binbaşının, tam bu sırada kapıda beliren berber İvan Yakovleviç’e her zamanki gibi traşını yaptırır.

ÖLÜ CANLAR_Gogol

✮✮✮✮✮

Rusya’nın N. Şehrine gelen Pavel Ivanovich Çiçikov kendini 6.dereceden devlet memuru ve toprak ağası olarak tanıtır. Vali, yargıç, savcı gibi şehrin tüm ileri gelenlerini ziyaret ederek kendini takdim eder. Konuşması ve görgüsü ile herkesin sevgisini ve hayranlığını kazanır. Bu insanlarla akşam toplantıları yapar, yemeklere katılır. Sonra sırayla çiftlik sahipleriyle görüşmeye başlar. Onlardan son sayımdan sonra ölen köylülerini (bu köylüler ölmüş olsalar bile yeni bir sayıma kadar kayıtlarda yaşıyor görünecekleri için çiftlik sahipleri onlar için de yıllık vergi vermek zorundaydılar) satın almak ister. Görüştüğü çiftlik sahipleri vergi ödemekten kurtardığı için Çiçikov’a teşekkür ederler. Birçoğu bedelsiz olarak ölü canlarını Çiçikov’a devreder. Çiçikov’un amacı yaşıyor görünen bu canları ipotek ettirmektir. İpotek ofisinden can başına 200 ruble gibi bir para kazanacaktır. Şehirde Çiçikov’un ölü canları satın aldığı duyulur. Herkes Çiçikov’un amacıyla ilgili kendine göre yorumlar yapar. Fakat ona karşı kimse harekete geçemez çünkü öyle ya da böyle herkes bir ucundan bu işe karışmış, ona yardımcı olmuşlardır. Yeterince ölü can sahibi olan Çiçikov şehri terkeder.

Burada birinci cilt sona eriyor. Gogol, “Ölü Canlar’ı üç cilt olarak planlamıştır. Fakat gelen eleştiriler yazma sürecini uzatır. Ölmeden kısa süre önce yazdığı diğer bölümleri yakar. Yanmaktan kurtulan birkaç karalama defterinden öğrenildiği kadarıyla N. Şehrinden ayrılan Çiçikov, satın almak için bir köy aramaya başlıyor. Ölü canlardan kazandığı paralarla lüks içinde yaşamak fikri ile satın aldığı köyde gerçek bir çiftçi, toprak ağası olup dürüst yaşama fikri arasında kalır. Yine arada neler yaşandığını bilemediğimiz bölümler sonunda Çiçikov’u hapishane hücresinde buluruz. Tüm sahtekarlıkları ortaya çıkmıştır. Dürüst yaşayacağına ve artık iyilikten başka bir şey düşünmeyeceğine söz verdiği eski bir arkadaşı onun hapisten çıkmasını sağlar. Fakat Çiçikov değişti mi yoksa eski yaşamına devam mı etti asla bilemeyeceğiz.