TOPRAK ANA_Cengiz Aytmatov

✮✮✮

Tolganay'ın hikayesini zaman zaman ziyarete geldiği tarlasıyla dertleşirken öğreniriz. Dedesinin borçları yüzünden erken yaşta toprakla tanışan Tolganay kendisi gibi toprak işçisi olan Suvankul'a aşık olur ve evlenirler. Tarlalarda çalışarak geçimlerini sağlarlar. Üç çocukları olur. Traktör sürmeyi öğrenen Suvankul, köye ilk traktörü getiren ekip başıdır. Aradan yıllar geçer. Çocuklar büyür. Kasım babasının izinden giderek biçerdöver sürücüsü olur. Maysalbek öğretmen olmak için, köy okulunu bitirince kente gider. En küçükleri Caynak komsomol (genç komünistler birliği) da  görevlidir. Bir süre sonra Kasım Aliman’la evlenir. Tolganay, Suvankul, Kasım ve Aliman hasat zamanlarını tarlada beraberce geçirirler, her şey yolundadır. Hayat onlar için güzel giderken, bir gün tarlaya gelen bir Rus askerinden savaş çıktığı haberini alırlar. Köydeki erkekler birer birer askere çağrılır. Ve bir gün Kasım'ın da askerlik çağrısı gelir. Bütün aile ne kadar üzülse de onu askere uğurlarlar. Aile daha sonra Maysalbek'ten de askere çağrıldığını öğrendikleri bir mektup alır. Savaş tüm hızıyla devam ederken, cephedeki erkek yetersizliğinden Suvankul da askere çağrılır. O günden sonra ekip başı görevi Tolganay'a verilir. Tolganay tüm zorluklara rağmen var gücüyle çalışır. Caynak zaman zaman eğitime çağrılan köyün genç delikanlıları arasındadır. Bir gün, anasına eğitime gittiğini söyleyerek cepheye gider. Evin bütün erkeklerini cepheye gönderen Tolganay, bir gün oğlu Kasım ve kocası Suvankul'un şehit olduğu haberini alır. Şehit haberleriyle perişan olan Tolganay ve gelini Aliman  hayata kaldığı yerden devam ederler. Ancak oğlu Maysalbek'ten  geri dönüşü olmayan bir göreve çıkacağına dair  umutsuz bir mektup alır. Uzun süre Caynak'dan da haber alamayınca onu da yitirdiğini düşünüp bütün umudunu kaybeder. Tolganay cephede kaybettiği tüm erkeklerinin acısını gelini Aliman ile dindirmeye çalışır, onu kızı gibi sahiplenir. Savaşın izleri yavaş yavaş silinmeye başlar. Zaferin gelmesi yakındır. Cephelerden evlerine dönen askerler, yeniden tarlalarda çalışmaya başlarlar. Tolganay gelini için endişelenmektedir. Onun evlenmesi gerektiğini düşünür. Ancak Aliman evlenmek istemez. Sonbahar aylarında sürü otlatmaya gelen bir çoban, Aliman'ı hamile bırakır. Ancak Tolganay bu durumu çok sonraları öğrenir. Aliman'ın doğumu yaklaştıkça Tolganay'a olan davranışları değişir. Tolganay bir gece Aliman'ı doğum sancıları içerisinde bulur. Aliman hastaneye giderken, yolda doğum yapar ancak ölür. Tolganay ismini Canbolat koyduğu torununu zorluklar içerisinde büyütür.

Gün Olur Asra Bedel_Cengiz Aytmatov

✮✮✮✮✮

Uçsuz bucaksız bozkırların kuş uçmaz kervan geçmez köşelerinin birinde, trenlerin geçtiği küçük bir aktarma istasyonunda görevli iki arkadaştır, Yedigey ve Kazangap.

Kazangap, sağlığında, Kırgız efsanelerinin birinde adı geçen Nayman Ana (mankurt olan oğlunu kurtarmaya çalışan, umut ve korku dolu bir yürekle çalkalanan bir Kırgız anasıdır. Onun mücadelesi, trajediyle bitse de, sonraki yüzyıllarda yaşanacaklara âdeta geçmiş çağlardan, ötelerden bir uyarıdır) türbesinin yer aldığı Ana Beyit bölgesine gömülmek istediğini söylemiştir ve roman onun ölüm haberiyle başlar.Bir devenin sırtında Ana Beyit mezarlığına yol alan cenaze konvoyunun en önünde giden Yedigey'in bilincinde oluşur ve gelişir. Sarı Özek'teki istasyondan kutsal mezarlığa giden cenaze konvoyunun başını çeken Yedigey, can dostu Kazangap'la yaşadıklarını, bu kısa yolculuk sırasında geri dönüşlerle tekrar yaşar. Yedigey, koca ömrü, bir güne hatta saatlere sığdırır. Yedigey'in Kazangap'ı gömmek istediği yer, Nayman Ana'nın mezarı artık uzay üssüdür. Nöbetçiler, buranın askerî bölge olduğunu söyleyerek cenaze konvoyunun Ana Beyit'e girmesine izin vermek istemezler. Konvoy çaresizlik içinde, kutsal topraklardan uzaklaşır, başka bir yerde cenazeyi yaparak gömerler; ancak Kırgız geleneklerini, tam olarak bilmeden ve uygulayamadan gömmek Yedigey’i çok rahatsız eder.